TER HERINNERING: onze lokale verenigingen zijn op vandaag georganiseerd volgens verschillende rechtsvormen: als (i) feitelijke vereniging, (ii) vestigingseenheid van een provinciale vzw of (iii) autonome vzw. De rechtsvorm bepaalt hoe een vereniging wordt bestuurd, welke verantwoordelijkheden en risico’s vrijwilligers dragen en welke verplichtingen wettelijk gelden. Dat heeft ook een belangrijke impact voor de verzekeringen.
Een feitelijke vereniging is de eenvoudigste manier om een lokale werking te organiseren, maar ook de vorm met de hoogste persoonlijke risico’s voor de leden.
- Geen afgescheiden vermogen, maar onverdeelde gemeenschap onder leden;
- Hoofdelijke en ondeelbare aansprakelijkheid van elk lid, die zich uitstrekt tot het privévermogen;
- Juridisch onduidelijk wie “lid” of gewoon “vrijwilliger” is.
Daarom staat deze vorm onder toenemende druk en is ze aan het verdwijnen binnen netwerkorganisaties en federaties, zoals ook bij Vincentius. Afhankelijk van de structuur van elke entiteit vragen wij verenigingen om te kiezen voor een van deze twee alternatieven:
A. De vestigingseenheid van de Provinciale of Raad
Verantwoordelijken van de lokale vereniging blijven actief zonder persoonlijke aansprakelijkheid op te nemen. In deze hoedanigheid worden zij namelijk lid van de provinciale vzw en treden zij op als gedelegeerde vertegenwoordigers van het provinciale niveau. Met operationele autonomie.
B. De autonome vzw
Een autonome vzw binnen Vincentius biedt betere bescherming voor de leden, maar vraagt wel om een zwaardere bestuursstructuur en een meer uitgebreide organisatie en administratie. De vereniging krijgt rechtspersoonlijkheid, waardoor het vermogen duidelijk gescheiden is van dat van de leden. Let wel, bestuursleden kunnen persoonlijk aansprakelijk gesteld worden voor eventuele bestuursfouten. Dat is de zogenaamde bestuurdersaansprakelijkheid. De aansprakelijkheidsregels zijn in 2025 uitgebreid tot uitvoerders. Dat kunnen ook de gewone vrijwilligers zijn.
Meer informatie over de rechtsvormen vind je hier:
GIDS 3: VERANTWOORDELIJKHEDEN OPNEMEN IN EEN VERENIGING. Deel 2: Administratief, juridisch en financieel beheer
1. FACULTATIEVE POLIS BESTUURDERSAANSPRAKELIJKHEID VOOR DE PLAATSELIJKE VZW'S
Iemand die in het bestuursorgaan zit van een vzw wordt verondersteld de nodige verantwoordelijkheid op te nemen, zaken te controleren en ervoor te zorgen dat de vereniging of organisatie behoorlijk functioneert, volgens de principes van deugdelijk bestuur.
De bestuurdersverzekering komt tussen als één of meerdere bestuurders van een vzw een fout maken waardoor anderen schade lijden.
Opgelet: deze verzekering wordt door de Nationale Raad niet standaard voorzien, tenzij voor bestuurders uit Nationale, Provinciale Raden van Vincentius.
In samenspraak met onze makelaar hebben wij daarom een interessant aanbod voor een bestuurdersverzekering (Directors & Officers liability) uitgewerkt die vzw's facultatief kunnen onderschrijven.
Samengevat:
Bestuurders van een vzw kunnen voor bestuurdersfouten, nalatigheden of mismanagement bij het uitvoeren van hun taken persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Zelfs als de vzw geen winstoogmerk heeft, dan nog kunnen bestuurdersfouten grote persoonlijke financiële gevolgen hebben.
Sinds 2021 vallen de vzw’s onder de vennootschapswetgeving, waarbij de wetgever aandacht op een bestuurdersverzekering vestigt. Bovendien werden in 2025 de aansprakelijkheidsregels voor bestuurders uitgebreid tot uitvoerders. Dat kunnen ook de gewone vrijwilligers zijn.
Dekking:
Een bestuurdersverzekering (Directors & Officers liability) beschermt bestuurders en leidinggevenden tegen claims die voortvloeien uit beslissingen of acties die zij namens de vzw hebben genomen.
Voorbeelden van claims kunnen zijn:
- Financiële schade door slechte beslissingen.
- Fouten in het beheer van subsidies of donaties.
- Schending van wettelijke verplichtingen (zoals fiscale of sociale verplichtingen en ongevallenpreventie).
Meer info en voorstelformulieren vind je hier
2. FACULTATIEVE POLIS RECHTSBIJSTAND VOOR DE PLAATSELIJKE EN PROVINCIALE VZW'S
Juridische procedures kunnen complex, duur en langlopend zijn. Een polis rechtsbijstand biedt ondersteuning in juridische procedures. Dit kan helpen om de reputatie van zowel de vzw als de bestuurders en de vrijwilligers te beschermen.
Gezien dit een belangrijke materie betreft en ieder van ons zich iedere dag als vrijwilliger inzet, willen wij jullie begeleiden en tegemoet komen met dit aanbod. De onderschrijving van deze polis is facultatief en eenvoudig.